PNÖMATİK Gaz basıncı ile çalışan sistemlerin hareket ve kontrolünü gerçekleştiren uygulama alanıdır. (iletişim maddesi olarak hava ile kullanılır.) Basınçlı hava insanların kullandıkları ilk enerji türlerinden biridir. Pratik olarak vakum ve pozitif hava basıncı ile çalışan sistemler ve kullanılan devre elemanları pnömatiğin kapsamı içerisinde değerlendirilir. Bilinen en eski uygulama M.Ö. 2500 yıllarında kullanılan hava körüğüdür. Basınçlı hava yakın dönemlerde madencilik ve metalürji sektöründe kullanılmıştır. Önceleri çok basit ve az sayıda elemanlardan oluşan Pnömatik kontrol devreleri günümüzde onlarca hareket elemanının birleşimine olanak vermekte ve diğer modern kontrol sistemleri ile entegre çalışan neredeyse tüm endüstriyel uygulamalarda kullanılmaktadır. Pnömatik sistemlerin endüstriyel uygulamalarda sıklıkla kullanılması, Pnömatik çalışma ve kontrol elemanlarının karakteristik özelliklerinin yanı sıra enerji kaynağı olan kullanılan basınçlı havanın olumlu özelliklere sahip olmasıyla da doğru orantılıdır. Basınçlı havanın temel özellikleri şöyle sıralanabilir; - Hava etrafımızı saran atmosferde sınırsız bir kaynak olarak bulunur. Kullanılan havanı basıncı bazı özel uygulamalar haricinde 10 bar değerinin üzerine çıkmadığı için kullanılan elemanlarının içyapıları basittir. - Pnömatik sistemlerin basınç ve hız kademesiz olarak ayarlanması mümkündür. - Ancak havanın sıkıştırılabilir olma özelliğinden ötürü çok düşük hızlara inilmesi ve hassas hız ve konum ayarı yapılması gereken durumlarda bazı özel elemanların ve elektronik kontrol sistemlerinin kullanılması gerekmektedir - Pnömatik sistemler kendinden korumalıdır. Aşırı yük durumunda elemanlar durur ve ancak yük kalktığında tekrar çalışır. - Birçok avantajları bulunan Pnömatik elemanlar, günümüzün modern kontrol sistemlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Özellikle elektropnömatik alanındaki gelişmeler sayesinde, hareket ve kontrol sistemlerinin bulunduğu bütün endüstriyel uygulamalarda Pnömatik elemanlara rastlamak mümkündür. Pnömatik sistemler nerelerde kullanılır? Pres uygulamalarında, ilaç sektöründe, madencilikten montaj hatlarına, demir çelik endüstrisinden düşük basınçlı mantık devrelerine kadar birçok alanda değişik tip ve boyuttaki Pnömatik elemanlar kullanılmaktadır. Genel bir ifadeyle, endüstriyel uygulamaların neredeyse tümünde pnömatik elemanlar ve sistemler kullanılır. Pnömatik ile çok genel bir anlatımla yaklaşık 6 bar basınçta 0–3000 kg. arasında kuvvet gerektiren doğrusal hareketler, 0-36O ºC arasındaki açılarda döndürme ve indeksleme işlemleri, 0 – 100 KW güç verebilen dairesel hareket elde etmek mümkündür. Pnömatik kuvvet ve hareket sistemlerinin yanı sıra otomasyon uygulamalarında da çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Pnömatik öncelikli olarak hareketlerin nispeten hızlı elde edilen kuvvetlerin küçük ve çalışma şartlarının temiz ve emniyetli olması gereken yerlerde tercih edilir.
|